Budowa zęba - Bożena Gruda

Przejdź do treści

Menu główne:

EDUKACJA
BUDOWA ZĘBA
U człowieka wyróżniamy dwa rodzaje uzębienia: pierwsze, występujące w dzieciństwie stanowią zęby mleczne, drugi rodzaj to zęby stałe. Wyrzynanie się zębów mlecznych rozpoczyna się około 6 miesiąca życia noworodka. Wypadają one między 6 a 12 rokiem życia. Proces ten poprzedza zanikanie, czyli resorpcja korzeni zębów mlecznych, które zostają zastąpione przez zęby stałe. Między 6 a 12 rokiem życia uzębienie dziecka składa się z zębów i mlecznych, i stałych.
W uzębieniu człowieka występują 4 grupy zębów spełniających różne funkcje: zęby sieczne (siekacze), kły, zęby przedtrzonowe (przedtrzonowce), zęby trzonowe (trzonowce).
Siekacze służą do odgryzania kęsów pokarmowych. Przedtrzonowce i trzonowce mają zadanie dalsze rozdrabnianie pokarmu, tj. żucie.

Uzębienie mleczne składa się z 20 zębów. W każdej połowie zarówno szczęki (zwanej dawniej szczęką górną), jak i żuchwy (nazywamy niekiedy szczęką dolną) wyróżnia się:
  • 2 zęby sieczne (przyśrodkowy i boczny)
  • 1 kieł
  • zęby trzonowe (pierwszy i drugi)
W uzębieniu mlecznym nie występują zęby przedtrzonowe.
W uzębieniu stałym występuje 32 zęby, po 16 w szczęce i żuchwie. W każdej połowie szczęki i żuchwy wyróżnia się:  
  • 2 zęby sieczne (przyśrodkowy i boczny)
  • 1 kieł
  • 2 zęby przedtrzonowe (pierwszy i drugi)
  • 2-3 zęby trzonowe (pierwsze, drugie i trzecie).

Budowa zębów
Ząb składa się z trzech części: korony, szyjki i korzenia.
Korona jest to widoczna część zęba w jamie ustnej, wystająca ponad dziąsło. Korzeń jest niewidoczny, gdyż znajduje się w zagłębieniu kości, zwanym zębodołem. Przewężenie między koroną a korzeniem, znajduje się na wysokości dziąsła, nazywamy szyjką.
Korona
W zależności od rodzaju zęba jego korona może mieć różne kształty. Siekacze mają korony wysmukłe. Korony zębów bocznych mają kształt beczkowaty, a na powierzchni żującej zęba zaopatrzone są w guzki poprzedzielane bruzdami. To właśnie w bruzdach często zalegają resztki pokarmowe przyczyniające się do powstania próchnicy. Korony zębów mlecznych są mniejsze niż zębów stałych.
Korzenie
Zarówno zęby mleczne, jak i stałe mają korzenie. Gdy u dziecka wypada ząb bez korzenia, świadczy to o zresorbowaniu się korzenia przed wymianą uzębienia. Na szczycie korzenia znajduje się otwór, przez który do wnętrza zęba wchodzą naczynia krwionośne i nerwy. Dzięki specjalnym elastycznym włóknom, zwanym więzadłami, korzeń jest umocowany w zagłębieniu kości (zębodole). Siekacze i kły mają po jednym korzeniu, natomiast pozostałe zęby po 1, 2 lub 3 korzeniach.
W skład zęba wchodzą trzy tkanki twarde: zębina, szkliwo i cement. Tkanki te formują się w okresie życia płodowego. W obrębie korony zęba znajduje się jeszcze jama, zwana komorą zęba. W obrębie korzenia przechodzi ona w kanał korzeniowy. Komorę zęba i kanał korzeniowy wypełnia tkanka miękka, czyli miazga, potocznie zwana przez pacjentów „nerwem”.
Do tkanek miękkich uzębienia oprócz miazgi zaliczamy również ozębną, która znajduje się w przestrzeni między korzeniem zęba a ścianą zębodołu, oraz dziąsła, które stanowią część błony śluzowej jamy ustnej otaczającej ząb.
Szkliwo
Korona (widoczna część zęba) pokryta jest szkliwem, najtwardszą tkanką w ciele człowieka. Szkliwo jest odporne na duże siły żucia podczas spożywania pokarmów. Wytrzymuje również bardzo wysokie i niskie temperatury. Jest zbudowane głównie z wapna i fosforu. Szkliwo jest podatne na działanie kwasów, które zawarte w pożywieniu lub napojach mogą powodować jego uszkodzenie. Proces ten pogłębiają bakterie, dla których rozwoju dobrym podłożem są zalegające na zębach resztki pokarmowe. Tak powstają ubytki próchnicowe. Fluorkowanie zębów zwiększa odporność szkliwa na działanie kwasów.
Korzenie
Zarówno zęby mleczne, jak i stałe mają korzenie. Gdy u dziecka wypada ząb bez korzenia, świadczy to o zresorbowaniu się korzenia przed wymianą uzębienia. Na szczycie korzenia znajduje się otwór, przez który do wnętrza zęba wchodzą naczynia krwionośne i nerwy. Dzięki specjalnym elastycznym włóknom, zwanym więzadłami, korzeń jest umocowany w zagłębieniu kości (zębodole). Siekacze i kły mają po jednym korzeniu, natomiast pozostałe zęby po 1, 2 lub 3 korzeniach.
W skład zęba wchodzą trzy tkanki twarde: zębina, szkliwo i cement. Tkanki te formują się w okresie życia płodowego. W obrębie korony zęba znajduje się jeszcze jama, zwana komorą zęba. W obrębie korzenia przechodzi ona w kanał korzeniowy. Komorę zęba i kanał korzeniowy wypełnia tkanka miękka, czyli miazga, potocznie zwana przez pacjentów „nerwem”.
Do tkanek miękkich uzębienia oprócz miazgi zaliczamy również ozębną, która znajduje się w przestrzeni między korzeniem zęba a ścianą zębodołu, oraz dziąsła, które stanowią część błony śluzowej jamy ustnej otaczającej ząb.
Szkliwo
Korona (widoczna część zęba) pokryta jest szkliwem, najtwardszą tkanką w ciele człowieka. Szkliwo jest odporne na duże siły żucia podczas spożywania pokarmów. Wytrzymuje również bardzo wysokie i niskie temperatury. Jest zbudowane głównie z wapna i fosforu. Szkliwo jest podatne na działanie kwasów, które zawarte w pożywieniu lub napojach mogą powodować jego uszkodzenie. Proces ten pogłębiają bakterie, dla których rozwoju dobrym podłożem są zalegające na zębach resztki pokarmowe. Tak powstają ubytki próchnicowe. Fluorkowanie zębów zwiększa odporność szkliwa na działanie kwasów.
Zębina
Zębina stanowi główną tkankę zęba – tworzy jego szkielet. Zębina w obrębie korony pokryta jest szkliwem, a w obrębie korzenia – cementem. Zębina nie jest tak twarda jak szkliwo, ale w większości jest zbudowana z tych samych składników. W obrębie zębiny znajduje się dużo kanalików, przez które przechodzą nerwy i włóka komórek z jamy zęba (miazgi). Przebiegająca w kanalikach włókna nerwowe przekazują bodźce mechaniczne, chemiczne i termiczne sygnały bólowe zawiadamiające o chorobie zęba.
Miazga
Miazga wypełnia jamę zęba, czyli komorę zęba i kanał korzeniowy. Jest miękką tkanką zbudowaną z naczyń krwionośnych, nerwów oraz różnego rodzaju włókien i komórek, spełniających funkcje odżywcze (odżywia twarde tkanki zęba), obronne i odbudowujące tkanki twarde zęba – zębinę. Ząb pozbawiony żywej miazgi jest uważany za „martwy”.
Cement
Szkliwo pokrywa i chroni koronę zęba, a cement (cienka tkanka podobna do kości) – jego korzeń. Wraz z innymi tkankami utrzymuje ząb w zębodole.
Wyrzynanie się zębów
Okresy wyrzynania się zębów mlecznych
Okresy wyrzynania się zębów stałych
Armii Krajowej 59/5, 96-100 Skierniewice
tel. 46 833 79 13, kom. +48 512 178 714
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego